Decibel is een eigenaardige eenheid. Niet lineair zoals graden Celsius, maar logaritmisch. 90 dB voelt voor je oor als ongeveer tweemaal zo luid als 80 dB, maar het is qua geluidsenergie tien keer zo veel. Daarom is een paar dB verschil tussen oordoppen geen detail, het is groot.
De schaal
Even ter referentie wat je dagelijks tegenkomt:
- 30 dB: fluisteren, stille slaapkamer.
- 60 dB: gewoon gesprek.
- 85 dB: druk verkeer, grasmaaier.
- 95 dB: boormachine, slijpschijf.
- 105 dB: kettingzaag, lasapparaat.
- 120 dB: vliegtuig op startbaan, ambulance dichtbij.
- 140 tot 170 dB: pistool- en geweerschot.
Waarom 85 dB de magische grens is
Het Arbeidsomstandighedenbesluit legt de grens bij 85 dB over een werkdag van acht uur. Boven die grens moet je werkgever gehoorbescherming aanbieden en aandringen op gebruik. De norm geldt voor cumulatieve blootstelling: vier uur op 88 dB is even schadelijk als acht uur op 85 dB. Twee uur op 91 dB telt mee als acht uur op 85.
Het probleem: gehoorschade is geleidelijk en zonder pijn. Je oren wennen aan luidere omgevingen, een nare evolutionaire grap. Pas na jaren merk je dat je je vrouw niet meer verstaat aan de eettafel.
Hoe demping werkt
Een gehoorbeschermer trekt dB af van wat je oor bereikt. SNR (Single Number Rating, EN352-norm) zegt hoeveel: een SNR van 27 dB op een omgeving van 105 dB betekent dat je oor 78 dB krijgt. Veilig.
De truc is dat demping niet voor alle frequenties gelijk is. Een SNR-getal is een gemiddelde, maar lage tonen (boormotor) dempen vaak minder dan hoge tonen (slijpschijf). Voor algemene bouw is dat geen probleem. Voor schietsport (impuls-geluid op heel specifieke frequenties) wel.
Impuls-geluid is anders
Een geweerschot piekt op 140 tot 170 dB. Eén schot kan permanente gehoorschade veroorzaken. Geen acht uur, geen gewenning, één keer. Daarom is voor schietsport elektronische gehoorbescherming met snel-reagerende compressie cruciaal, de standaard passieve dop werkt te traag.
Schade is permanent
De haarcellen in je binnenoor regenereren niet. Als ze afsterven door overbelasting, blijven ze dood. Tinnitus (gepiep dat niet meer weggaat) komt vrijwel altijd door cumulatieve schade die te laat is opgemerkt. Er bestaat geen behandeling die dode haarcellen terugbrengt.
Goed nieuws: schade is volledig te voorkomen. Een goede gehoorbeschermer met 22+ dB SNR en consequent dragen, en je gehoor blijft je hele werkleven intact.
Conclusie
Decibel is logaritmisch, dus elke 3 dB extra is een verdubbeling van energie. 85 dB is de werk-grens, daarboven heb je bescherming nodig. Voor de meeste bouw is 22 tot 27 dB SNR voldoende, voor schietsport en zware industrie 27 tot 32 dB. En, belangrijk, draag de oordoppen ook echt, niet alleen aan de pen-hanger van je werkbroek. Welk model welke SNR haalt, staat naast elkaar in de keuzegids.
